مدرسه و دار العلم هرات پادشاهان و فرمانروايان آل كرت و گورگانيان كه بر تخت هرات جلوس نمودند در نشر علم و دانش و ترويج كالاى ادب و تشويق علما و اهل فضل و ادب ، شعراء و نويسندگان و هنرمندان كوشش بسيار وسعى بليغ مبذول داشته‌اند ، و سيم و زر و جواهرات سلطنتى و مبالغ هنگفتى از وجوه خزانه‌هاى خود را در راه ترويج علم و ادب و تشويق و تربيت علما و ادبا به مصرف ميرسانيده‌اند ، و در نتيجه در قرون 9 - 8 شهر باعظمت دار السلطنه هرات به صورت دار العلم و دانشگاه بزرگى بدرآمده ، و از اطراف و اكناف جهان آنعصر دانشجويان و طلاب كمالات صورى و معنوى بدان كانون فرهنگ و ادب روى آورده ، و در هرگوشه و هرناحيه آن شهر گنبدهاى عظيم مدارس ، خانقاها سر به آسمان برافراشته و در زير آنها حلقات درس و مجالس ادب و بحث و مناظره برپا و دائر بوده است . و هزاران آثار بديعه هنرى و كتب و رسائل علمى و ادبى از آن دار العلم بزرگ بظهور پيوسته است . حوزهء علميه هرات و مركزيت ادبى و فرهنگى و سازمانها و بنگاههاى علمى و ادبى آنشهر از زمان حكومت دودمان كرت پيوسته رو بتوسعه و ترقى و پيشرفت بوده ، و در عهد ملوك گورگانيان و بخصوص در زمان سلطنت حسين ميرزا بايقرا باوج ترقى و تعالى و عظمت رسيده بود ، اغلب پادشاهان كرت و گورگانيان خود از زمرهء علما ، عرفا ، شعرا ، ادباء و هنرمندان بوده ، و بعلم و ادب‌دوستى موصوف بوده‌اند ، چنان كه ميرزا شاهرخ و اخلاف او ميرزا بايسنغر و حسين ميرزا بايقرا و حتى وزرا ، امرا ، و صدور اين خاندان امثال مير عليشير نوائى امير شيخوم سهيلى و غيره همگى از طبقه علما ، دانشمندان و اهل فضل و ادب بوده‌اند .